دولت آمریکا یک قدم تازه در رقابت هوش مصنوعی با چین برداشت. وزارت امنیت داخلی آمریکا (DHS) به نهادهای غیرنظامی دولت فدرال دستور داده است خرید محصولات و خدمات شرکت چینی دیپسیک را متوقف کنند و آن‌ها را از سیستم‌های رایانه‌ای خود بیرون بیاورند. اطلاعیه این دستور روز دوشنبه ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه رسمی دولت آمریکا (Federal Register) منتشر شد؛ هرچند به گزارش آسوشیتدپرس، خود دستور از اواخر ژوئیه صادر شده بود.
نکته‌ای که این تصمیم را از ممنوعیت‌های معمولی جدا می‌کند این است که فقط اپلیکیشن دیپسیک را هدف نگرفته؛ هر محصول یا خدمتی که شرکت دیگری بر پایه مدل‌های دیپسیک ساخته باشد هم مشمول آن است. چین روز سه‌شنبه به این تصمیم واکنش تند نشان داد. در این مقاله توضیح می‌دهیم این دستور دقیقاً چه می‌گوید، دلایل آمریکا چیست، چه کسانی از آن معاف‌اند و این ماجرا برای کاربران و کسب‌وکارها چه درسی دارد.
دستور تازه دقیقاً چه می‌گوید؟
به گزارش TechCrunch، این دستور هم خریدهای تازه را شامل می‌شود و هم سیستم‌هایی که همین حالا در حال کار هستند. یعنی نهادهای دولتی نه‌فقط نباید محصول جدیدی از دیپسیک بخرند، بلکه باید هرچه از آن در سیستمهایشان دارند حذف کنند. سایت CIO می‌نویسد این نهادها ۶۰ روز برای حذف دیپسیک فرصت دارند.
تا زمانی که ممنوعیت کامل اجرا شود، وزارت امنیت داخلی از نهادها خواسته ترافیک ورودی و خروجی شبکه‌شان را زیر نظر بگیرند، ثبت رخدادها و کنترل‌های جلوگیری از خروج داده را تقویت کنند و هر فعالیت غیرعادی را گزارش دهند. نهادهایی که فکر می‌کنند به استثنا نیاز دارند، میتوانند درخواست کتبی خود را به آژانس امنیت سایبری و زیرساخت آمریکا (CISA) بفرستند و باید «دلیل قانعکننده» بیاورند؛ مثلاً اثر حذف بر وظایف حیاتی یا بر تحقیقات امنیتی.
- توقف خرید هر محصول و خدمت دیپسیک در نهادهای غیرنظامی فدرال
- حذف دیپسیک از سیستم‌هایی که همین حالا از آن استفاده می‌کنند
- شمول ابزارهای شرکتهای دیگر که بر پایه مدل‌های دیپسیک ساخته شدهاند
- مهلت ۶۰ روزه برای حذف، طبق گزارش CIO
- امکان درخواست استثنا از CISA با دلیل قانعکننده
چه کسانی مشمول این ممنوعیت نیستند؟
این دستور ممنوعیت عمومی دیپسیک در آمریکا نیست. به نوشته CIO، شامل مصرف‌کنندگان عادی و مردم، دولت‌های ایالتی و محلی و سیستم‌های امنیت ملی وزارت دفاع آمریکا نمی‌شود. دامنه آن نهادهای غیرنظامی شاخه اجرایی دولت فدرال است؛ نهادهایی مانند وزارت خزانه‌داری، وزارت خارجه و وزارت دادگستری.
سیستم‌های اطلاعاتی و امنیت ملی هم پیش‌تر تکلیفشان روشن شده بود. TechCrunch یادآوری می‌کند که قانونی در دسامبر ۲۰۲۵ استفاده از دیپسیک را در این سیستم‌ها محدود کرده بود و دستور تازه، همان منطق را به بخش غیرنظامی دولت گسترش می‌دهد. آسوشیتدپرس هم اشاره می‌کند که مدل‌های متن‌باز دیپسیک در آمریکا به‌راحتی در دسترس‌اند و بیشترشان رایگان هستند.
دلایل آمریکا برای این تصمیم
در اطلاعیه منتشرشده آمده است که مدل‌های دیپسیک «چندین مسیر تهدید» دارند. مهم‌ترین نگرانی محل سرورهاست: سرورهای دیپسیک در چین قرار دارند و به گفته وزارت امنیت داخلی، نظام حقوقی چین به نهادهای دولتی اختیار گسترده‌ای برای دسترسی به زیرساخت شرکتهای خصوصی می‌دهد. نتیجه این است که اطلاعات حساس کاربران دولتی آمریکا ممکن است در دسترس مقام‌های چینی قرار بگیرد.
CIO چند نگرانی دیگر را هم از متن اطلاعیه نقل می‌کند: هنگام ساخت حساب کاربری اطلاعات شخصی جمع‌آوری می‌شود و ممکن است کاربر ردیابی شود؛ متن پرسش‌هایی که کاربر می‌نویسد می‌تواند داده حساس را به چین بفرستد؛ و مدل‌ها ممکن است بدافزار یا آسیب‌پذیری امنیتی داشته باشند. وزارت امنیت داخلی به پژوهشی درباره اپلیکیشن iOS دیپسیک در فوریه ۲۰۲۵ و نشت بیش از یک میلیون رکورد گزارش از یک پایگاه داده ناامن در ژانویه ۲۰۲۵ اشاره کرده است؛ نشتی که طبق گزارش‌ها دیپسیک آن را برطرف کرد.
در هوش مصنوعی، مسئله فقط کیفیت جواب نیست؛ اینکه متن پرسش شما روی کدام سرور و تحت قانون کدام کشور پردازش می‌شود هم بخشی از امنیت است.
واکنش چین: «سیاسی کردن فناوری»
مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، روز سه‌شنبه گفت پکن با «بیش از حد کش دادن مفهوم امنیت ملی» و سیاسی کردن مسائل فناوری و تجارت مخالف است و از حقوق مشروع شرکتهای چینی قاطعانه دفاع خواهد کرد. وزارت بازرگانی چین لحن تندتری داشت؛ به گزارش آسوشیتدپرس، این وزارتخانه از «نارضایتی شدید» خود گفت و آمریکا را متهم کرد که توافق‌های میان شی جین‌پینگ و دونالد ترامپ را نادیده گرفته است.
وزارت بازرگانی چین همچنین گفت وضعیت را از نزدیک دنبال می‌کند و اقدامات لازم را انجام خواهد داد. دیپسیک تا زمان انتشار گزارش آسوشیتدپرس به درخواست اظهارنظر پاسخی نداده بود.
تصویر بزرگ‌تر: رقابتی که روزبه‌روز داغ‌تر می‌شود
دیپسیک از ژانویه ۲۰۲۵ و با معرفی مدل استدلالی R1 در کانون توجه جهان قرار گرفت؛ مدلی که به نوشته TechCrunch باعث افت شدید سهام انویدیا شد. از آن زمان این شرکت زیر ذره‌بین دولت‌ها و نهادهای نظارتی بسیاری از کشورها بوده است. آمریکا همچنین دیپسیک و چند شرکت چینی دیگر را به «تقطیر» گسترده متهم کرده است؛ یعنی استخراج توانایی مدل‌های آمریکایی با جمع کردن خروجی‌های آن‌ها. پکن این اتهام‌ها را رد کرده است.
طرف چینی هم بیکار نبوده است. به گزارش آسوشیتدپرس، پکن هفته گذشته محدودیت‌هایی برای صادرات برخی مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی پیشنهاد کرد. با این حال، دو کشور در حکمرانی هوش مصنوعی هم گام‌هایی برداشته‌اند و انتظار می‌رود ترامپ و شی در نشست اپک در شن‌جن در اواسط نوامبر درباره هوش مصنوعی گفت‌وگو کنند.
این خبر برای کاربران و کسب‌وکارها چه درسی دارد؟
این ممنوعیت مستقیماً به کاربران خارج از دولت آمریکا مربوط نیست، اما نکته‌ای را برجسته می‌کند که برای هر کسی که با هوش مصنوعی کار می‌کند مهم است: خیلی وقت‌ها نمی‌دانیم ابزاری که استفاده می‌کنیم در پشت صحنه از کدام مدل کمک میگیرد. CIO یادآوری می‌کند که سازمان‌ها ممکن است از طریق فروشنده‌ها، پلتفرم‌ها و سرویس‌ها به‌طور غیرمستقیم از دیپسیک استفاده کنند و خودشان خبر نداشته باشند. اریک آواکیان، مشاور فنی در Infotech، توصیه می‌کند با این موضوع مثل هر تصمیم دیگری در زنجیره تأمین نرم‌افزار برخورد شود.
برای یک دانشجو، یک فریلنسر یا یک کسب‌وکار کوچک، ترجمه عملی این حرف ساده است. پیش از سپردن اطلاعات حساس به هر چت‌بات یا ابزار هوش مصنوعی، فارغ از اینکه ساخت کدام کشور است، چند سؤال را از خودتان بپرسید.
- این ابزار از کدام مدل استفاده می‌کند و دادهها کجا پردازش می‌شوند؟
- آیا اطلاعاتی که وارد می‌کنم، مثل قرارداد یا اطلاعات مشتری، واقعاً لازم است؟
- آیا می‌توانم برای آزمایش از داده ساختگی یا پاک‌سازی‌شده استفاده کنم؟
- آیا فهرستی از ابزارهای هوش مصنوعی که تیمم استفاده می‌کند دارم؟
منابع و مطالعه بیشتر
سؤال‌های متداول
آیا استفاده از دیپسیک در آمریکا برای همه ممنوع شد؟+
نه. این دستور فقط شامل نهادهای غیرنظامی دولت فدرال آمریکاست. به نوشته CIO، مصرف‌کنندگان عادی، دولت‌های ایالتی و محلی و سیستم‌های امنیت ملی وزارت دفاع مشمول آن نیستند.
چرا ابزارهای ساختهشده بر پایه دیپسیک هم ممنوع شدهاند؟+
چون نگرانی آمریکا به مدل و مسیر دادهها مربوط است، نه فقط به اپلیکیشن. به همین دلیل دستور، محصولات شرکتهای دیگری را هم که بر پایه فناوری دیپسیک ساخته شدهاند در بر میگیرد.
نهادهای دولتی آمریکا چقدر فرصت دارند؟+
طبق گزارش CIO، این نهادها ۶۰ روز برای حذف دیپسیک از سیستمهایشان فرصت دارند و میتوانند با دلیل قانعکننده از CISA درخواست استثنا کنند.
واکنش چین به این تصمیم چه بود؟+
وزارت خارجه چین آن را سیاسی کردن فناوری و تجارت خواند و گفت از حقوق شرکتهای چینی دفاع می‌کند. وزارت بازرگانی چین هم از نارضایتی شدید گفت و اعلام کرد اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
