یک اپ ساده برای اینکه به عکس گربه یا سگتان لباس بپوشانید، یک معلم زبان هوشمند یا یک مربی ورزش با هوش مصنوعی؛ این‌ها همان چیزهایی بودند که صدها اپ در فروشگاه‌های رسمی اپل و گوگل نشان می‌دادند. اما تحقیقی که مجله WIRED روز دوم نوامبر ۲۰۲۶ منتشر کرد نشان میدهد پشت این ظاهر معمولی، برای بعضی کاربران ابزاری پنهان برای ساختن تصاویر و ویدیوهای جنسی جعلی از عکس‌های واقعی آدم‌ها باز میشد.
به گزارش Digital Trends و 9to5Mac که یافته‌های WIRED را بازتاب داده‌اند، این اپها بخشی از شبکه‌ای با بیش از ۴۰۰ اپ و دامنه به‌هم‌پیوسته بودند و از بازبینی اپل، گوگل و متا عبور کردند. در این مقاله توضیح می‌دهیم این فریب چطور کار می‌کرد، شرکت‌ها چه واکنشی نشان دادند و یک کاربر معمولی، به‌خصوص کسی که عکس‌هایش را در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کند، از این ماجرا چه درسی باید بگیرد.
تحقیق WIRED دقیقاً چه چیزی پیدا کرد؟
طبق گزارش Digital Trends، شبکه این اپها را سازمانی به نام AI Forensics کشف کرده است. اپها هم در اپ استور اپل و هم در گوگل پلی عرضه می‌شدند و ظاهرشان کاملاً بی‌آزار بود. یکی از نمونه‌هایی که نامش منتشر شده Viefur است؛ اپی که ادعا می‌کرد روی عکس حیوانات خانگی لباس می‌گذارد.
اما در شرایطی خاص، اپ یک رابط وب پنهان را بارگذاری می‌کرد. در این بخش ده‌ها قالب آماده وجود داشت و کاربر می‌توانست عکس واقعی یک نفر را بارگذاری کند تا در صحنه‌های جنسی، و حتی صحنه‌هایی همراه با تهدید و خشونت، قرار بگیرد. 9to5Mac می‌نویسد بعضی از این اپها حدود یک سال در دسترس بودند. Digital Trends هم گزارش داده که یکی از اپهای پرطرفدار این شبکه پیش از حذف از گوگل پلی بیش از صد هزار بار دانلود شده بود.
فریب «یک چیز نشان بده، چیز دیگری اجرا کن» چطور کار می‌کرد؟
نکته اصلی این ماجرا این است که بخش خطرناک داخل خود اپ نبود که بازبین‌ها ببینند. به گزارش Digital Trends، اپ بعد از نصب اطلاعاتی مثل موقعیت، زبان، شناسه دستگاه و اینکه کاربر از کجا به اپ رسیده را به یک سرور می‌فرستاد. سرور تصمیم می‌گرفت به این کاربر نسخه بی‌خطر را نشان دهد یا رابط پنهان را.
یکی از محرک‌هایی که پژوهشگران پیدا کردند، نصب اپ بعد از کلیک روی یک تبلیغ در فیسبوک یا اینستاگرام بود. یعنی بازبین فروشگاه که اپ را مستقیم نصب می‌کرد، فقط ویرایشگر عکس حیوانات را می‌دید، اما کسی که از مسیر تبلیغ مخصوص آمده بود، چیز دیگری تحویل می‌گرفت.
- ظاهر بی‌خطر در فروشگاه: ویرایش عکس حیوانات، آموزش زبان، مربی ورزش
- ارسال اطلاعات دستگاه و مسیر ورود کاربر به سرور بعد از نصب
- نمایش رابط پنهان فقط برای کاربرانی که شرایط مشخصی داشتند
- فروش اعتبار دیجیتال برای ساخت تصویر و ویدیو، گاهی با Apple Pay و Google Pay
- رده سنی «مناسب همه سنین» در فروشگاه، بدون هیچ هشداری
وقتی محتوای یک اپ از سرور می‌آید، چیزی که بازبین فروشگاه دیروز دیده، لزوماً همان چیزی نیست که شما امروز می‌بینید.
نقش تبلیغات اینستاگرام و فیسبوک و ردپای سازندگان
به نوشته 9to5Mac، WIRED این شبکه را «پنهان در برابر چشم همه» توصیف کرده، چون هزاران آگهی ویدیویی در فیسبوک و اینستاگرام داشت. Digital Trends اضافه می‌کند که این تبلیغات گاهی با نام‌های تجاری جعلی و از حساب‌هایی بدون حتی یک دنبال‌کننده منتشر می‌شدند و حتی وقتی WIRED تحقیقش را جمع‌بندی می‌کرد، آگهی‌های مشابه دوباره ظاهر می‌شدند.
طبق همین گزارش، WIRED بخش بزرگی از شبکه را به توسعه‌دهندگانی در چین و شرکتی در هنگ‌کنگ به نام KeLing Technology Limited ردیابی کرده است. این شرکت پس از تماس WIRED، حضور آنلاین خود را پاک کرد.
اپل، گوگل و متا چه واکنشی نشان دادند؟
اپل پس از دریافت اطلاعات از WIRED، ۱۹ اپ از جمله Viefur را حذف کرد. به نقل 9to5Mac، اپل گفته همه اپها پیش از انتشار بازبینی میشوند و این اپها هنگام بازبینی با قوانینش سازگار بودند، اما توسعه‌دهندگان بعداً وب‌سایتی را که اپ محتوایش را از آن می‌گرفت عوض کردند. اپل همچنین در ماه اکتبر قوانین اپ استور را علیه اپهای برهنهساز و اپهایی که بعد از تأیید رفتارشان را تغییر می‌دهند سخت‌تر کرده بود.
متا به گزارش Digital Trends گفته شرکت KeLing را در سال ۲۰۲۵ از تبلیغات منع کرده و از آن زمان علیه ۱۱ هزار و ۶۰۰ حساب تبلیغاتی و ۵ هزار و ۲۰۰ کاربر اقدام کرده و ۲۰۹ اپ مرتبط را مسدود کرده است. درباره گوگل، دو منبع ما بیانیه‌ای نقل نکرده‌اند؛ فقط گفته شده اپ پرطرفدار شبکه پیش‌تر از گوگل پلی حذف شده بود.
چرا این خبر برای کاربران ایرانی هم مهم است؟
برای ساختن چنین تصاویری فقط یک عکس معمولی از صورت کسی کافی است؛ همان عکس‌هایی که هر روز در پروفایل اینستاگرام، گروه‌های تلگرامی یا استوری‌ها منتشر میشوند. قربانی این ابزارها معمولاً کسی است که اصلاً اپ را نصب نکرده، اما عکسش به دست فرد دیگری افتاده است.
نکته دوم این است که نشان فروشگاه رسمی به‌تنهایی تضمین امنیت نیست. این اپها از سد اپل و گوگل گذشتند و رده سنی «همه سنین» داشتند. اگر حتی فروشگاه‌های رسمی چنین خطایی دارند، اپهایی که از لینک تبلیغاتی، کانال‌ها یا سایت‌های ناشناس نصب میشوند ریسک بیشتری دارند. Digital Trends همچنین یادآوری می‌کند که ممنوعیت اپهای برهنهساز در اتحادیه اروپا حدود یک ماه دیگر اجرایی می‌شود؛ نشانه‌ای از اینکه قانون‌گذاران هم این خطر را جدی گرفته‌اند.
چند کار عملی برای محافظت از خود و خانواده
هیچ راهی خطر را صفر نمی‌کند، اما این ماجرا چند عادت ساده را مهم‌تر از قبل کرده است؛ هم برای کسی که اپ نصب می‌کند و هم برای کسی که عکس منتشر می‌کند.
- اپ را از روی تبلیغ اینستاگرام یا فیسبوک نصب نکنید؛ نامش را خودتان در فروشگاه جست‌وجو کنید و سازنده و نظرها را ببینید
- به اپی که کار ساده‌ای وعده میدهد ولی خرید اعتبار یا بخشهای عجیب دارد شک کنید
- عکس واضح صورت خودتان و دیگران را فقط برای مخاطبانی که می‌شناسید منتشر کنید و صفحه شخصی را خصوصی نگه دارید
- هرگز عکس شخص دیگری را بدون اجازه‌اش در اپهای ویرایش با هوش مصنوعی بارگذاری نکنید
- با فرزندانتان درباره این ابزارها صحبت کنید و تنظیمات کنترل والدین را روی گوشی فعال کنید
- اگر تصویر جعلی از شما ساخته شد، از آن مدرک بگیرید، آن را به پلتفرم گزارش دهید و از مسیر قانونی پیگیری کنید
منابع و مطالعه بیشتر
سؤال‌های متداول
اپهای برهنهساز یا nudify چه هستند؟+
اپهایی که با هوش مصنوعی از عکس واقعی یک نفر تصویر یا ویدیوی جنسی جعلی میسازند. این تصاویر بدون رضایت فرد ساخته میشوند و نوعی آزار و سوءاستفاده به حساب میآیند.
اپل چند اپ از این شبکه را حذف کرد؟+
به گزارش 9to5Mac و Digital Trends، اپل پس از دریافت اطلاعات WIRED، ۱۹ اپ از جمله اپ ویرایش عکس حیوانات Viefur را از اپ استور حذف کرد.
چرا بازبینی اپل و گوگل این اپها را تشخیص نداد؟+
چون بخش پنهان از یک سرور بیرونی بارگذاری میشد و سرور فقط برای کاربرانی با شرایط خاص، مثلاً کسانی که از تبلیغ مشخصی آمده بودند، آن را نشان میداد. اپل میگوید اپها هنگام بازبینی با قوانینش سازگار بودند و بعداً تغییر کردند.
از کجا بفهمم اپی که نصب کردهام جزو این شبکه است؟+
فهرست کامل اپها در منابع ما منتشر نشده است. اگر اپ ویرایش عکسی از روی تبلیغ نصب کردهاید که سازنده ناشناس دارد، اعتبار برای ساخت تصویر میفروشد یا بخشهای غیرمنتظره نشان میدهد، بهتر است آن را حذف کنید.
